Ημ/νια δημοσίευσης: Τρίτη, 03 Ιουλίου 2018

Σαρωτική νίκη AMLO στις εκλογές του Μεξικού

Το 2018 αποτελεί χρονιά ορόσημο για τη Λατινική Αμερική, καθώς αναμένεται η διεξαγωγή εκλογικών αναμετρήσεων στην πλειονότητα των κρατών της. Ήδη από τις αρχές του χρόνου έχουν πραγματοποιηθεί εκλογές σε Κόστα Ρίκα, Παραγουάη, Κολομβία και Βενεζουέλα και πιο πρόσφατα στο Μεξικό την 1η Ιουλίου.

Οι εκλογές της 1ης Ιουλίου στο Μεξικό θεωρήθηκαν από πολλούς αναλυτές ως οι μεγαλύτερες και σημαντικότερες εκλογές στη Λατινική Αμερική, καθώς παράλληλα με τις προεδρικές εκλογές, έλαβαν χώρα και οι εκλογές για ανάδειξη του Κογκρέσου της Ένωσης, του ¼ των κυβερνητών σε 32 περιφέρειες, και των δημοτικών αρχών σε δεκάδες πόλεις.1

Η εκλογική νίκη του Andres Manuel Lopez Obrador αποτελεί ηχηρό πλήγμα για το πολιτικό κατεστημένο του Μεξικού και της Λατινικής Αμερικής.2Ταυτόχρονα, αποτυπώνει την οργή ενός εκλογικού σώματος κουρασμένου από την επικρατούσα κατάσταση διαφθοράς και βίας στην χώρα3 και που ευελπιστεί ότι η νίκη AMLO θα σηματοδοτήσει μια νέα εποχή αλλαγής προς το καλύτερο για το Μεξικό, σύμφωνα με τον DuncanWood, διευθυντή του Mexico Institute στο Wilson Center.4

Ο AMLO, πρώην δήμαρχος του Μεξικού, και ύστερα από δυο αποτυχημένες προσπάθειες στο παρελθόν, κατάφερε να αναδειχθεί την 1η Ιουλίου 2018 ως ο νέος Πρόεδρος της χώρας αποσπώντας περίπου 53% του εκλογικού σώματος.5Γεγονός που ερμηνεύεται ως παροχή  πολύς ισχυρής εντολής από τους Μεξικανούς ψηφοφόρους προς τον AMLO για υλοποίηση των προεκλογικών του δεσμεύσεων.6Στη δεύτερη θέση ακολούθησε ο Ricardo Anaya με 22%, και στην τρίτη ο Jose Antonio Meade με 16,4%. Η επιτυχία του AMLO είναι διπλή, επειδή ο ίδιος και το κόμμα του (MORENA) κατάφεραν να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία   των εδρών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία.7

Ο νέος Πρόεδρος θα αναλάβει τα καθήκοντά του την 1η Δεκεμβρίου 2018. Η θητεία του είναι εξαετής με διάρκεια έως την 1η Οκτωβρίου 2024.8Σύμφωνα με τη νομοθεσία, δεν προβλέπεται εκ νέου η επανεκλογή του.9

Οι εκλογές της 1ης Ιουλίου έλαβαν χώρα σε μια περίοδο που έχει κρίσιμη σημασία για την πορεία των διαπραγματεύσεων αναφορικά με το εμπόριο στη Β. Αμερική και την αμερικανική βιομηχανία πετρελαίου και αερίου, η οποία στράφηκε προς το Μεξικό ύστερα από τις μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν εκεί το 2013 και που συνέβαλαν στο άνοιγμα του ενεργειακού τομέα σε ξένες επενδύσεις για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες. Ιδίως οι εταιρείες της πολιτείας του Τέξας επωφελήθηκαν, συμμετέχοντας σε διαγωνισμούς για αξιοποίηση  υπεράκτιων αποθεμάτων στον Κόλπο του Μεξικού και επέκταση διυλιστηρίων και δικτύων αγωγών για εξαγωγή περισσότερου φυσικού αερίου και καυσίμων σύμφωνα με τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου Βόρειας Αμερικής (NAFTA).10Επομένως, οι προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίζει ο AMLO είναι πολλές και σημαντικές, οι οποίες συνοψίζονται επιγραμματικά στα εξής σημεία:

-       Αντιμετώπιση της διαφθοράς, που  είναι εκτεταμένη στο Μεξικό και αποτελεί ένα δισεπίλυτο πρόβλημα. Σύμφωνα με έρευνα της Διεθνούς Διαφάνειας που διενεργήθηκε το 2017, 51% των Μεξικανών ερωτηθέντων απάντησαν ότι χρειάστηκε να καταφύγουν σε δωροδοκία, προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες. Παρότι, η διαφθορά στα υψηλότερα κλιμάκια εξουσίας δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο για το Μεξικό, οι αποκαλύψεις ότι πιο ευπαθείς ομάδες εξαπατήθηκαν από τους κατέχοντες εξουσία προκάλεσε τεράστια οργή στο μεξικανικό λαό. Ο Obrador αξιοποίησε την οργή των Μεξικανών για την υφιστάμενη διαφθορά προς όφελός του, υποσχόμενος την εξάλειψή της, μια υπόσχεση που επανέλαβε στη νικητήρια ομιλία του. Και μάλιστα μια από τις προτάσεις του αποτελεί και η επανεξέταση των συμφωνιών πετρελαίου με εταιρείες, τις οποίες υπέγραψες η παρούσα κυβέρνηση, προκειμένου να διερευνηθούν για ύπαρξη τυχόν διαφθοράς.11

-       Ασφάλεια και Ατιμωρησία: Πέρα από την αντιμετώπιση της διαφθοράς, ο AMLO ως μια από τις προτεραιότητές του έθεσε και το ζήτημα της ατιμωρησίας. Τα επίπεδα περιστατικών βίας στο Μεξικό το 2017 έφτασαν σε υψηλά επίπεδα, με περισσότερους από 25000 θανάτους πολιτών. Αλλά η διαμαρτυρία των Μεξικανών ψηφοφόρων εστιαζόταν όχι τόσο στον αριθμό των δολοφονιών, όσο στο γεγονός μη επιβολής τιμωρίας στην πλειονότητα των εγκλημάτων. Ωστόσο, είναι ασαφής ως προς την αντιμετώπιση της βίας στο Μεξικό και όταν έκανε λόγο για χορήγηση αμνηστίας σε εμπλεκόμενους σε εμπορία ναρκωτικών, συνάντησε έντονη οργή, με αποτέλεσμα μετά από λίγο συνεργάτες του να δηλώνουν ότι η χορήγηση αμνηστίας θα περιοριζόταν στους αγρότες που προέβαιναν στην καλλιέργεια παράνομων σοδειών.12

-       Φτώχεια και Ανισότητα: Ο AMLO και οι σύμβουλοί του υποστήριξαν ότι ένας από τους κυριότερους παράγοντες που συμβάλλουν στα υψηλά επίπεδα βίας στο Μεξικό είναι η ακραία φτώχεια. Υποστηρίζει ότι η παροχήπερισσότερων επιλογών στους νέους ανθρώπους θα τους αποτρέψει από ενδεχόμενη εμπλοκή τους στην παρανομία. Προς αυτό το σκοπό, πρότεινε την χορήγηση υποτροφιών και παροχή θέσεων εργασίας. Στη επινίκια ομιλία του, ο AMLO δήλωσε ότι θα εργαστεί για όλους τους Μεξικανούς, προσδίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στην παροχή βοήθειας σε αυτόχθονες πληθυσμούς, οι οποίοι ανήκουν στους φτωχότερους στο Μεξικό.13

-       Βελτίωση σχέσεων με ΗΠΑ: Ο LopezObrador υπήρξε σφοδρός επικριτής του Αμερικανού Προέδρου DonaldTrump κατά την προεκλογική του εκστρατεία, γεγονός που σύμφωνα με τους αναλυτές συνέβαλε στο να κερδίσει επιπλέον ψήφους από Μεξικανούς που ήταν εξαγριωμένοι από τις προσβολές του Τραμπ προς το μεξικανικό λαό. Μολονότι αρχικά διατεινόταν ότι θα έκανε τον Τραμπ να δει την κατάσταση «με λογικό τρόπο» και ότι «θα τον έβαζε στην θέση του», ύστερα από την εκλογή του ο Obrador υιοθέτησε μια πιο συμφιλιωτικήστάση, δηλώνοντας ότι «θα επιδιώξει μια σχέση φιλίας και συνεργασίας με τις ΗΠΑ». Και αυτό γιατί οι ΗΠΑ όχι μόνο αποτελούν ένα βασικό εμπορικό εταίρο για το Μεξικό αλλά και γιατί οι αμερικανικές διωκτικές αρχές συνεργάζονται στενά με τις Μεξικανικές δυνάμεις για καταπολέμηση του εγκλήματος και τη διακίνηση ναρκωτικών. Και παρά τις κατηγορίες του Τραμπ ότι το Μεξικό δήθεν δεν έχει κάνει αρκετές ενέργειες, ώστε να αποτρέψει τους κεντροαμερικανούς μετανάστες να διασχίζουν τα σύνορα προς τις ΗΠΑ, ωστόσο οι δυο χώρες συνεργάζονται σε αυτόν τον τομέα. Μάλιστα ο Τραμπ έσπευσε να συγχαρεί τον AMLO για την εκλογική του νίκη, δηλώνοντας ότι προσβλέπει σε μια φιλική σχέση, ύστερα από μήνες αντεγκλήσεων.

Επίσης, το Μεξικό συνεργάζεται με τον Καναδά στις συνομιλίες για επαναδιαπραγμάτευση της Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου Βόρειας Αμερικής (NAFTA).14

-       Επανεκκίνηση της οικονομίας: η οικονομία του Μεξικού είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στη Λατινική Αμερική. Ωστόσο, η οικονομία έχει κινηθεί σε εξαιρετικά υποτονικούς ρυθμούς, περισσότερο υποτονικούς απ’ όσο ανέμεναν οι Μεξικανοί και οι επενδυτές, και γι΄αυτό προσβλέπουν στον ΑΜLΟ, για αναστροφή αυτής της κατάστασης. Ο Obrador, έχει δηλώσει ότι η διακυβέρνηση του θα διέπεται από δημοσιονομική πειθαρχία και δεν θα προβεί σε αύξηση των φόρων. Οι επικριτές του όμως αναρωτιούνται από που θα αντλήσει τα χρήματα για υλοποίηση των κοινωνικών προγραμμάτων που έχει υποσχεθεί. Ο AMLO διατείνεται ότι η πάταξη της διαφθοράς θα συμβάλει στην αποτροπή κατάχρησης εκατομμυρίων pesos και κατ’ επέκταση στην εξεύρεση περισσότερων χρημάτων, τα οποία η κυβέρνησή του θα διαθέσει προς υλοποίηση των προεκλογικών του εξαγγελιών.15

Βίκυ Μανιάτη

Παραπομπές

1.     https://pursuit.unimelb.edu.au/articles/a-political-watershed-for-mexico

2.     https://www.nytimes.com/2018/07/02/world/americas/mexico-latin-america-elections.htm

3.     https://www.theday.com/article/20180702/NWS13/180709919

4.&5.https://www.pbs.org/newshour/world/what-does-lopez-obradors-win-in-mexico-mean-for-the-US?

6.https://www.houstonchronicle.com/business/energy/article/Populist-v-populist-as-election-shifts-U.S.-Mexico-relations

7. https://www.bloomberg.com/graphics/2018-mexican-election/

8.IFES, Elections in Mexico, 2018 general elections, June 25, 2018

9. EPRS, Briefing, Mexico 2018: Elections that will make history

10.https://www.houstonchronicle.com/business/energy/article/Populist-v-populist-as-election-shifts-U.S.-Mexico-relations

11., 12.13.14.&15. https://www.bbc.com/news/world-latin-america-44678954

 

 

email